ELEKTRIZITATEA

1909an, Robert Millikan-ek (1868-1953) egiaztatu zuen
ezen karga elektrikoa beti agertzen deja pakete diskretutan,
e balioko karga konstante baten multiplo oso madura.
Karga elektrikoa kuantizaturikdagoela esan ohí dugu:
E:aozein karga elektriko kargaren oinarrizko uni-
Jatearen multiplo 050a da.
Hain zuzen, oinarrizko unitate hau elektroiaren karga da,
zeinaren bajío absolutua e letraz adierazten dugun. Esperimentalki
ez da oraindik inolako karga askerik aurkitu
~ e edo - ~ e balioa duenik.
3 3
Beraz, erabat naturala litzateke gorputzen karga elektrikoa
neurtzeko unitate giBa e balioa erabiltzea. Noianahi deja,
unitate horren erabilera ez litzateke erosoa izango, bajío
herí oso txikia baila.
Sistema Internazionalean, karga elektrikoaren unitatea
coulomb, C, izenekoa da, karga elektrikoaren oinarrizko
unitatearekin era honetan erlazionaturik dagoena:
le I = 1,602 . 1O~19 C
Coulomba unitate oso handia da pausagunean dauden
karga elektrikoak neurtzekoo Zer nolako handia den konturatzeko,
kontuan hartu ezen igurtzidura bidezko elektrizazio-
saiakuntzetanzenbait nanocolumbeko(1 nC = 10-9
C) kargak sortzen direla.
Higitzen ari diren kargak, asIera, magnitude handiagokoak
izan daitezke. Esate baterako, 220 Veta 60 W-eko bonbija
arruntaren sekzíoan zehar 0,27 C-eko karga ari da pa-
BaIlen segundo bakoitzekoo
Ariketak
1. Azal ezazu nondik datorren gorputzen karga elektrikoa. Zergatik kargatzen
dira positiboki gorputz batzuk, eta beste batzuk, ordea, negatiboki?
2. Beharbada konturatuta egongo zarenez, orraztean orraziak ileak erakartzen
ditu. Interpreta ezazu gertaera hori.
3. Oeskriba itzazu karga elektrikoaren kontserbazioaren printzipioa agerian
jartzen duten prozesu fisikoen zenbait adibide.
4. Erantzun:
a) Zenbat elektroiren baliokidea da ~39 C-eko karga?
b) Zenbat coulomben baliokidea da 4. 1020elektroiren karga?
Em.: a) 2,43 . 1020 elektroi; b) 64,1 e
I
5. Igurtziduraz gajo bada beste elektrizazio-mota bat, indukzia elektrostatikaa
deritzona. Iker ezazu zertan datzan eta idatz ezazu txosten bat horri buruz.
16. Iker ezazu zergatik daramaten herrestan katea metaliko bat produktu sukoiak
garraiat-z~e._nwdi-tu-z_teon. kamioi batzuk.
........
---
J. J. Thomson
I
J. J. Thomson (1856-1940) izene-
. ko fisikari ingelesak elektroia aurki-I
tu zuen 1897an. Lan herí zela-eta,
, Nobel saria aman liDIen 1906an.
I Beraren semeak era, G. P. Thom-j
son-ek (1892-1975), Nobel sana lortu
zuen 1937an, zenbait zirkunstant-
1
, ziatan elektroiakuhin-portaeraduela .
1 esperimentalki frogatzeagatik.